Angklung

Angklung nyaéta alat musik tradisional Sunda nu dijieun tina awi, diulinkeun ku cara dieundeukkeun (awak buku awina neunggar sarigsig) antukna ngahasilkeun sora nu ngageter dina susunan nada 2, 3, nepi ka 4 dina unggal ukuranana, boh nu badag atawa nu leutik. Laras (nada) nu dipaké angklung tradisional sunda biasana salendro jeung pelog.

Rupa-rupa angklungAngklung Kanékés angklung kanekes anu di anggo olah jalmi badui mangrupa patilasan karajaan Sunda anu mangrupa pakarang nyarupaan pager awi ti jalmi wengker anu berkerja kanggo majapahit sanggeus perang bubat kanggo menghindari serangan sarupa.

Pikeun tujuan hiburan, angklung ilaharna dipidangkeun nalika caang bulan jeung teu hujan. Ieu hiburan téh digelar di buruan bari nembang, di antaranaLutung Kasarung, Yandu Bibi, Yandu Sala, Ceuk Arileu, Oray-orayan,Dengdang, Yari Gandang, Oyong-oyong Bangkong, Badan Kula, Kokoloyoran,Ayun-ayunan, Pileuleuyan, Gandrung Manggu, Rujak Gadung, Mulung Muncang, Giler, Ngaranggeong, Aceukna,Marengo, Salak Sadapur, Rangda Ngendong, Celementre, Keupat Reundang, Papacangan, jeung Culadi Dengdang.

Angklung Dogdog LojorÉdit

Kasenian dogdog lojor ayana di masarakat Kasepuhan Pancer Pangawinan atawa masarakat adat Banten Kidul nu sumebar di sabudeureun Gunung Halimun. Najan kasenian ieu ngaranna dogdog lojor, luyu jeung salah sahiji alat musikna, ieu kasenian dilengkepan ogé ku angklung, sabab patali jeung upacara adat paré. Unggal geus panén, masarakat ngayakeun acara Sérén Taun di puseur kampung adat (imah kokolot) anu biasana pindah-pindah luyu jeung paréntah tina wangsit. Tradisi ngamulyakeun paré di ieu masarakat masih terus lumangsung, ku sabab masarakatna masih pengkuh kana adat baheula. Dumasar pitutur turun-tumurun, ieu masarakat adat ngaku salaku turunan para prajurit karaton Pajajaran barisan Pangawinan (prajurit nu marawa tumbak). Najan kitu, masarakat kasepuhan ieu geus lila ngagem Islam sarta narima kana modérenisasi. Luyu jeung kamekaran ieu, dogdog lojor ogé kadang sok midang dina acara nyunatan, ngawinkeun, sarta karaméan lianna.

Kasenian dogdog lojor dimaénkeun ku genep urang nu nyepeng alat musikna séwang-séwangan , nyaéta dua dogdog lojor jeung opat angklung gedé, nu masing-masing boga ngaran : gonggong, panémbal, kingking, jeung inclok (noron ti nu pangbadagna).

Lagu-lagu dogdog lojor di antarana Balé Agung, Samping Hideung, Oléng-oléng Papangantén, Si Tunggul Kawung,Adulilang, jeung Adu-aduan. Upami di Sukabumi kasohorna Dogdog loyor pangrojong dina acara panen.

Angklung GubragÉdit

Angklung gubrag ayana di kampung Cipining, kacamatan Cigedug, Bogor. Ieu angklung umurna geus kolot, dipaké dina upacara melak, ngunjal, jeung ngadiukkeun paré ka leuit. Dumasar carita turun-tumurun, ieu angklung téh mimiti aya dina hiji mangsa paceklik.

BadéngÉdit

Badéng téh mangrupa kasenian nu asalna ti Sanding, Malangbong, Garut. Bentuk kasenian angklung ieu dipaké pikeun kapentingan da'wah islam, kira abad ke-16 atawa 17. Harita, Arpaén jeung Nursaen (dua warga Sanding), diajar Islam ka Demak. Samulangna ti Demak, aranjeunna nyumebarkeun ajaran Islam ka masarakat Sanding hususna ngagunakeun kasenian badéng.

Angklung nu dipaké dina pintonan badéng aya salapan: angklung roél dua, angklung kecer hiji, angklung indung jeung bapa opat, jeung dua angklung anak anu dibarengan ku dogdog dua, terebang atawa gembyung dua, jeung kecrék hiji. Rumpaka tembangna maké basa Sunda nu euyeub ku istilah basa Arab, nu kadieunakeun ogé ditambah kubasa indonesia. Eusi rumpakana taya lian ti ajén -inajén Islam jeung pitutur. Pidangan ieu kasenian kadang ogé dibarengan ku debus nu mintonkeun élmu-élmu kawedukan.

Tembang-tembang badéng anu kawentar, di antarana Lailaha illalloh,Ya’ti, Kasréng, Yautika, Lilimbungan, jeung Solaloh.

BuncisÉdit

Buncis téh seni pintonan nu watekna hiburan, nu utamana kawentar di wewengkon Baros (Arjasari, Bandung).

Angklung anu disorakeun ku cara digoyang-goyangkeun nyaeta kaasup golongan lonceng. Sepertos lonceng,angklung boga sipat khidmat sarta dawam dipake dina hubungan kagiatan ritual. Di sababaraha tempat di Bali angklung dawam dipake husus dina upacara Pengaben (pembakaran layon). Nanging sawawa ieu perkawis eta kawates dina kelomopok nu nyicingan anu henteu ngabogaan angklung metalopon,sepertos nu nyicingan Banjar Tegalingah,Karangasem.

Jalmi Baduy di Kanekes ,Banten Kidul,mempergunakeun angklung minangka pakakas musik upacara dina wanci nyanghareupan melak pare di ladang,sebutan na Angklung Buhun.

Angklung Gubrag di kampong Jati,Serang,dianggap pakakas musik sacral,kanggo ngiringkeun mantera pengobatan jalmi udur atawa nampik wabah.

Sepertos perkawis na di Kanekes,di kira-kira Kulon Progo aya angklung anu dipake dina upacarabersih Desa,permulaan usum nyawah,disebut Angklung Krumpyung. Demikina deui di desa Ringin Anca sarta Karangpatian,Ponorogo,upaca Bersih Desa dawam dipirig Orkes Angklung.

umumna sawawa ieu di sagala rupa tempat,angklung mangrupa pakakas kasenian anu profan,sepertos perkawis na di Madura. Di pulo eta,sapanjang kauninga abdi angklung ngan aya di Desa Keles,Kacamatan Ambuten,sarta di desa Biuto,Kacamatan Srunggi,duanana kaasup wilayah kabupaten Sumenep,dawam dipake kanggo meramekeun arak-arakan.

Nurutkeun katerangan,kapungkur di sababaraha tempat di Kalimantan Kulon aya angklung,anu contona tersimpan dina Musieum Insdisch Institut di Nagari Belanda,kacatet dina katalogus No. 1297/1-2 sarta 1767/1-3.

tapi sawawa ieu nurutkeun sababaraha inohong kabudayaan sarta pajabat-pajabat Kanwil Depdikbud Kalimantan Kulon,di wilayah eta henteu aya deui angklung tradisional.

Di Kalimanatan Kidul ayeuna aya keneh angklung tradisional anu dipikawanoh kalawan sebutan Kurung-kurung,biasana dipake kanggo ngiringkeun pintonan Kuda Gepang (Sie) anu wangun sarta cara pintonan na ampir sami kalawan Kuda Kepang di Jawa Tengah.

Nurutkeun katerangan,Sanggem Gepang di dieu hartina gepeng atawa gepeng. Janten nu beda kalawan hartos anyaman,sanaos wangun sarta kuda-kuda na sami,nyaeta dijieun ti anyaman awi.